امروز یکشنبه 27 اردیبهشت 1405

فصل پنجم دوره یعسوب

تــربیــت و دیـــن

تربیت و دین

فصل پنجم از دوره تربیتی «مربی و متربی»، با تدریس استاد حمیدرضا خاندوزی، به صورت رایگان و در قالب ده ساعت آموزش کاربردی ارائه می‌شود. این دوره ویژه‌ی والدین، طلاب، معلمان، فعالان فرهنگی و همه‌ی علاقمندان به حوزه‌ی تعلیم و تربیت طراحی شده است. در این فصل، مباحث عمیق و ضروری در زمینه‌ی رابطه‌ی تربیتی میان مربی و متربی (فراگیر) بررسی می‌شود. شرکت‌کنندگان با اصول و روش‌های مؤثر در فرآیند تربیت، چالش‌های رایج این عرصه و راهکارهای کاربردی برای تأثیرگذاری بهتر آشنا خواهند شد

جامع ترین تربیت ( 7 جلسه )
1

جلسه اول:

  • تربیت اسلامی؛ تربیت مبتنی بر عقل یا فضایل و اخلاق یا معارف توحیدی یا عقلانیت اجتماعی یا تربیت قرآنی یا نمازی یا معادی یا وجدانی و….
  • حکیمانه‌ترین و کریمانه‌ترین و جامع‌ترین تربیت چیست؟
  • به‌دنبال برترین روش‌تربیت باشیم.
  • علت ریزش‌‌ها برای چیست؟
  • تربیت‌قرآنی و نمازی کافی نیست!
  • جامعیت مذهبی داشته باشیم.
  • شور و نشاط و عشق و انگیزه و خستگی‌ناپذیری در جامع‌ترین تربیت
  • ضرورت جامع‌ترین تربیت در فتنه‌های آخرالزمانی
  • دغدغه‌مندی و دلسوز بودن و احساس مسئولیت در جامع‌ترین تربیت
  • جامع‌ترین تربیت؛
    ۱- کارکرد بیشتری دارد
    ۲- عمومیت دارد
    ۳- قدرت تربیتی بیشتری دارد
    ۴- تمام ابعاد روح را شامل می‌شود.
    ۵- ارتباطی حقیقی را با ولی خدا برقرار می‌کند.
2

جلسه دوم:

  • رشد معنویت‌های کاذب
  • افزایش ایمان‌، قبل از ظهور
  • چگونه از معنویت‌های غیر اصیل در امان بمانیم؟
  • شهید صدر: در امام خمینی ذوب شوید همانطور که او در اسلام ذوب شده است.
  • جامع‌ترین تربیت؛ تربیتی مبتنی بر اسلام ناب
  • ماجرای اشعث و قرآنِ سر نیزه
  • مذهبی‌ها در اقلیت هستند!!
  • تأثیر در اقلیت بودن و غربت بر افزایش دینداری!!
  • بی‌حال دینداری کردن، احساس قدرت و غرور بی‌جا داشتن
  • راه‌حل:
    ۱- مانند کسانی که در اقلیت‌اند، فکر کنیم
    ۲- کل جهان را در نظر بگیریم؛ نه فقط محیط محدود خود را
  • مختصات جامع‌ترین تربیت:
    ۱- خداشناسی و هستی‌شناسی از اهل بیت(ع) گرفته می‌شود.
    ۲- بایدها و نبایدها از اهل بیت(ع) اخذ می‌شود.
    ۳- تعیین هدف به صورت دقیق
    ۴- انگیزه می‌دهد.
3

جلسه سوم:

  • عناصر اصلی تربیت:
    ۱- جبری نبودن و آزادی انسان
    ۲- استمرار
  • تحقق آزادی در نظام ولایی
  • علتِ عدم رشد مربّی، جبری بودن کارهای خوب
  • جبری بودن کارهای یک کارمند
  • جبری‌نبودن انتخاب اصحاب‌کربلا
  • هیئت هفتگی، دو عنصر کلیدی تربیت یعنی آزادی و استمرار را دارد.
  • تفاوت عناصر جامع‌ترین تربیت با عناصر تربیت غربی
  • بهره‌برداری غرب از قانون برای اجبار انسان به انجام کار
  • سیستم‌های آموزشی و تخریب‌ شخصیت انسان
  • اگر آیین‌نامه‌ها و ضوابط افراد را مجبور به عمل کنند، اثر تربیتی از بین می‌رود.
  • در جامع‌ترین تربیت، هیچ نوع جبری راه ندارد.
  • برای جامع‌ترین تربیت؛ برنامه، اختیار، استمرار و اصرار لازم است.
  • کارهای غیر اجباریِ زندگی؟
4

جلسه چهارم:

  • تأثیر پیچیدگی‌های روح انسان بر پیچیده شدن تربیت
  • نمونه‌ای از پیچیدگی روح انسان: من عرف نفسه فقد عرف ربه
  • خوشگذرانی در مراحل معرفت‌الله
  • پیچیدگی‌های شکل‌گیری اراده
  • تأثیر علاقه‌ها و محبت‌ها و ترس‌ها بر شکل‌گیری اراده
  • عوامل ایجاد علاقه‌ها و ترس‌ها را نمی‌توان به سادگی پیدا کرد.
  • مدیریت بیرونی یا درونی ؟!
  • بررسی اخلاص و نماز؛ به عنوان دو مورد دیگر از پیچیدگی‌های روح انسان
  • هفت‌سال محبت، هفت‌سال ادب
  • ضرورت اعتراف به شکست در راه معرفت و تربیت(اولین یقظه)
  • کسی که به شکست خود اعتراف می‌کند، آماده تعبد و تربیت می‌شود
  • اَللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ نَفْسٍ لاَ تَشْبَعُ «خدايا پناه به تو مى ‏برم از نفسى كه از دنيا سيرى ندارد»
  • با وجود این دشواری‌ها چه کسی می‌تواند برنامه تربیتی برای انسان داشته باشد؟
  • ایجاد تغییر در ماهیت انسان با ایجاد محبت و مودت اهل بیت(ع)
5

جلسه پنجم:

  • جامع‌ترین تربیت، تدریجی و قطره‌ای و به مرور زمان است، نه دفعی
  • ما تدریجی تربیت نشده‌ایم، فقط تفریح کرده‌ایم.
  • تربیت مقطعی کافی نیست.
  • نباید توهم رشد پیدا کرد!
  • خطر مذهبی‌هایی که به تدریج تربیت نشده‌اند، از غیرمذهبی‌ها بیشتر است!
  • عدم تربیت تدریجی، علت ریزشِ مذهبی‌ها
  • صراط مستقیم همان تربیت تدریجی است.
  • عدم تربیت تدریجی اعضای تشکیلات
  • نیاز به نور، اهمیت و ویژگی‌های نور در جامع‌ترین تربیت
  • اهل بیت(ص) منبع و منشأ نور در جامع‌ترین تربیت
  • علت حضور در هیئت هفتگی؟
  • بیشترین نور در جامع‌ترین‌تربیت
  • مربّی باید دائماً در معرض تابش نور باشد.
  • پیشنهاد:
    ۱- تلاوت قرآن
    ۲- حرم زیاد برویم.
6

جلسه ششم:

  • از بین بردن صفات بد و کسب صفت خوب نیاز به زمان دارد.
  • تلاش مستمر و تدریجی برای نابودی صفت بد و کسب صفت خوب
  • توقف و اندازه‌های یک مربّی
  • ضرورت ریشه‌کردن صفات بد
  • کارهای مقطعی، موردی و هیجانی!
  • امر تربیتی برای مربّی نه متربّی
  • تاثیر پنهان و پیچیده بودن روح بر اصلاح صفات بد و کسب صفات خوب
  • انسان سرِّ خود را نمی‌شناسد!
  • ضرورت محاسبه همه روزه نفس به دلیل پیچیدگی‌های نفس
  • اهمیت نماز شب و جعفر طیار
  • در فتنه‌های آخرالزمان فرصتی برای اصلاح نیست!
  • حسادت؛ یک بیماری مهم و کلیدی در وجود انسان
  • حسادت؛ علت اصلی مخالفت با انبیا
  • بدترین نوع حسادت و درمان آن؟
7

جلسه هفتم:

  • مروری به مباحث گذشته
  • حضور مربّی در هیئت هفتگی
  • ارائه دانش و آگاهی‌های مورد نیاز در مسیر جامع‌ترین تربیت توسط اهل بیت(ص)
  • دانش مورد استفاده در سایر تربیت‌ها مورد تایید اهل بیت(ع) نیست.
  • ضرورت تعصب نسبت به علوم و معارف اهل بیت(ع)
  • در مسیر جامع‌ترین تربیت، هر حرفی پذیرفته نیست.
  • بسیاری از سخنان با درصدی از حق آمیخته‌اند.
  • پذیرش علوم اهل بیت(ع) به معنای تعطیل کردن فکر و اندیشه نیست.
  • ضرورت قرائت خمینی از اسلام
1

جلسه اول:

  • تعریف ما از دین، نه شفاف است، نه دقیق، نه کامل و نه دلچسب
  • دین یک امر واقعی، نه ارزشی
  • فراهم کردن هر آنچه توقع داری!
  • دین برنامه‌ای برای انتخاب‌های دنیا
  • آسیبِ دنیایی با عدم دینداری
  • ضرورتِ تبیین کارکردهای دنیوی دین
  • دین، چیزی از جنس علم است.
  • حجاب یک امر واقعی برای سعادت جامعه
  • امام صادق (علیه‌السّلام) فرمودند: دانش ۲۷ حرف است و مجموع آنچه پیامبران آورده‌اند دو حرف است و مردم تا آن روز بیش از آن دو حرف را نمی‌دانند و چون قائم قیام کند ۲۵ حرف باقیمانده را بیرون آورده و در میان مردم منتشر می‌سازد و بدین سال مجموعه ۲۷ جزء دانش را نشر می‌دهد.(بحارالانوار،ج۵۲، ۳۲۶)
  • بیداری در سحر و بین‌الطلوعین
  • دین مایۀ عزت، شخصیت و کلاس
  • به مذاکره، عقلانی و تجربی بنگریم.
  • امیرالمومنین(ع): سَلُونِی قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِی. «از من بپرسید، پیش از آنکه مرا از دست بدهید».
  • دین، تآمین کنندۀ فخر ما، لذت ما و عشق ما است.
2

جلسه دوم:

  • زندگی و بندگی از هم جدا نیستند!
  • تلاقی هدف زندگی با هدف بندگی
  • عبد خدا یا عبد شیطان، کدام؟!
  • دستورات دین محدودیت نیست بلکه به نفع انسان است.
  • کسب قدرت تمرکز با نماز
  • إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا(۷ اسراء) اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده‌اید، و اگر بدی کنید به خود بدی کرده‌اید.
  • ظهور حضرت برای آبادی دنیا
  • نیاز روحی جوان به افتخار کردن
  • دین را باید به گونه‌ای تعریف کنیم که بشود به آن افتخار کرد.
  • افتخار به اهل‌بیت، افتخار به اسلام
  • نتیجۀ افتخار نکردن به اسلام
  • راهی برای ثروتمند شدن
  • الإمام الباقر عليه السلام: كُلُّ ما لَم يَخرُج مِن هذَا البَيتِ فَهُوَ باطِلٌ [بصائر الدرجات511 / 21 ]  هر چه از اين خانه صادر نشده باشد باطل است.
  • افتخار کنیم که خوبان عالم
    (حاج قاسم) از ما هستند.
  • کیک تولد برای جشن تولد اسلام
  • امام حسین(ع) عامل عجیبی برای افتخار کردن
  • بعضی‌ها مؤمن به طاغوت هستند!
3

جلسه سوم:

  • دین ارزشی؛ ثمرات دنیایی ندارد.
  • نیاز به‌حلال‌ها و عدم‌نیاز به‌حرام‌ها
  • پاسخ به نیازها، پس چرا تکبّر؟
  • گناه؛ بر خلاف خلقتِ طبیعت که بر مبنای صدق است عمل کردن
  • منفعت بردن از دینداری و دلسوزی برای غیر دیندارها
  • إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا(۷ اسراء) اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده‌اید، و اگر بدی کنید به خود بدی کرده‌اید.
  • حجاب به نفع سعادت جامعه
  • آثار دنیوی روضه هفتگی
  • بیداری سحر و بین‌الطلوعین، محدودیت نیست، بحث علمی و به نفع ماست.
  • غرور و تواضع، شاخص دین ارزشی و واقعی
  • دین‌داری ارزشی دلیل دین‌گریزی جوانان
  • بیش از یک دهه شعار سال اقتصادی است.
  • نگاه واقعی و زمینی به مذاکرات
  • دعوت و جذب به دین واقعی
4

جلسه چهارم:

  • قوس نزول و قوس صعودِ انسان
  • تنزل روح در پایین‌ترین مرتبهٔ خود
  • سیر از نظام احسن به نظام اسفل
  • فرود به نقطه صفر مرزیِ وجود خود را حیات حیوانی می‌گویند.
  • وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ
    و اینکه برای انسان جز آنچه تلاش کرد [هیچ نصیب و بهره ای] نیست.
  • فلسفه وجود انبیاء و معجزه؟
  • عَبدی أطِعنِی حَتیٰ أجعَلَکَ مِثلِی؛ «بنده‌ام، از من اطاعت کن تا تو را مانند خود سازم»
  • اتحادِ عجیب روح و جسم
  • مدیریت حیات حیوانی با عقل
  • چرا می‌گوییم دین امر واقعی‌ست؟
  • حضور انسان در تمام عوالم
  • يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ. «ای اهل ایمان! هنگامی که خدا و پیامبرش شما را به حقایقی که به شما [حیات معنوی و] زندگی [واقعی] می بخشد، دعوت می کنند اجابت کنید». (۲۴ انفال)
  • سبک زندگی متفاوت در حیات
  • آیا ندانسته ای که هر که در آسمان ها و زمین است و پرندگان بال گشوده، خدا را تسبیح می گویند؟ به یقین هر یک نماز و تسبیح خود را می داند؛ و خدا به آنچه انجام می دهند داناست.(۴۱ نور)
  • یهود؛ توقف در حیات حیوانی
  • علت تجمیع قدرت توسط پیامبر؟!
5

جلسه پنجم:

  • فرود در باند حیات حیوانی
  • ابلیس حیات‌حیوانی را در نگاه ما زینت می‌دهد.
  • دین انسان را واقع‌بین می‌کند، یعنی اندازه‌ها را به شکل دقیق نشان می‌دهد.
  • یهود؛ سرگرم کردنِ انسان‌ها در حیات حیوانی
  • استفاده از عقل، فقط برای سرگرمی در حیات حیوانی چرا ؟
  • دین و خواسته‌های پنهان انسان
  • علت اصلی دین گریزیِ جوانان؟
  • أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ(۲۳ جاثیه) پس آیا کسی که معبودش را هوای نفسش قرار داده دیدی؟
  • انسان عاقل چگونه در حیات حیوانی زندگی می‌کند؟!
  • تمام خواسته‌های انسان، حیات حیوانی نیست! لایه‌های عمیق‌تری در او وجود دارد.
  • حیات حیوانی پایین‌ترین لایهٔ وجودی انسان
  • امام، اساس دین و عامل خودشکوفایی است.
  • تقوا؛ خود مدیریتی و خود کنترلی در حیات حیوانی
6

جلسه ششم:

  • دین به ما دستور نمی‌دهد!!
  • انسان تک لایه‌ایی نیست!
  • همهٔ انسان هم یک لایه نیست!
  • امام، روح و حقیقت دین است.
  • امام عامل خود شکوفایی انسان
  • اخلاق در لایهٔ اول کافی نیست!
  • تزیین و زینت دادنِ لایه اول انسانی توسط ابلیس
  • عبوری زیبا از لایهٔ اول با دین
  • علت رنج و گرفتاری در دنیا؟
  • زندگی عاقلانه در لایهٔ اول انسانی
  • تغییر غم و شادی به کمک دین
  • چرا خدا انسان را عمیق و لایه لایه آفریده است؟
  • چرا در بهشت حوصلۀ انسان سر نمی‌رود؟
  • خداشناسی در تغییر لایه به لایه!
  • پس چرا نماز را واجب کرد؟
7

جلسه هفتم:

  • تعریف درست دین، عامل انگیزه
  • دین، عامل خود شکوفایی
  • انسان، مهمان خدا در دنیاست
  • متقین از مترفین بیشتر لذت می‌برند
  • مرگ؛ انتقال به نشئه‌ی دیگر
  • تمدن غرب، مانع آزادی حقیقی
  • جایگاه مفهوم عبد در این تعریف
  • سریع‌ترین راه خود شکوفایی ؟
  • انسان دوست دارد صاحب داشته باشد
  • حلاوت ایمان، تواضع است.
  • عمل، عامل خود شکوفایی
  • تأثیر عمل در هماهنگی عالم با انسان