فصل پنجم دوره یعسوب
تــربیــت و دیـــن
فصل پنجم از دوره تربیتی «مربی و متربی»، با تدریس استاد حمیدرضا خاندوزی، به صورت رایگان و در قالب ده ساعت آموزش کاربردی ارائه میشود. این دوره ویژهی والدین، طلاب، معلمان، فعالان فرهنگی و همهی علاقمندان به حوزهی تعلیم و تربیت طراحی شده است. در این فصل، مباحث عمیق و ضروری در زمینهی رابطهی تربیتی میان مربی و متربی (فراگیر) بررسی میشود. شرکتکنندگان با اصول و روشهای مؤثر در فرآیند تربیت، چالشهای رایج این عرصه و راهکارهای کاربردی برای تأثیرگذاری بهتر آشنا خواهند شد
جامع ترین تربیت ( 7 جلسه )
1
جلسه اول:
- تربیت اسلامی؛ تربیت مبتنی بر عقل یا فضایل و اخلاق یا معارف توحیدی یا عقلانیت اجتماعی یا تربیت قرآنی یا نمازی یا معادی یا وجدانی و….
- حکیمانهترین و کریمانهترین و جامعترین تربیت چیست؟
- بهدنبال برترین روشتربیت باشیم.
- علت ریزشها برای چیست؟
- تربیتقرآنی و نمازی کافی نیست!
- جامعیت مذهبی داشته باشیم.
- شور و نشاط و عشق و انگیزه و خستگیناپذیری در جامعترین تربیت
- ضرورت جامعترین تربیت در فتنههای آخرالزمانی
- دغدغهمندی و دلسوز بودن و احساس مسئولیت در جامعترین تربیت
- جامعترین تربیت؛
۱- کارکرد بیشتری دارد
۲- عمومیت دارد
۳- قدرت تربیتی بیشتری دارد
۴- تمام ابعاد روح را شامل میشود.
۵- ارتباطی حقیقی را با ولی خدا برقرار میکند.
2
جلسه دوم:
- رشد معنویتهای کاذب
- افزایش ایمان، قبل از ظهور
- چگونه از معنویتهای غیر اصیل در امان بمانیم؟
- شهید صدر: در امام خمینی ذوب شوید همانطور که او در اسلام ذوب شده است.
- جامعترین تربیت؛ تربیتی مبتنی بر اسلام ناب
- ماجرای اشعث و قرآنِ سر نیزه
- مذهبیها در اقلیت هستند!!
- تأثیر در اقلیت بودن و غربت بر افزایش دینداری!!
- بیحال دینداری کردن، احساس قدرت و غرور بیجا داشتن
- راهحل:
۱- مانند کسانی که در اقلیتاند، فکر کنیم
۲- کل جهان را در نظر بگیریم؛ نه فقط محیط محدود خود را - مختصات جامعترین تربیت:
۱- خداشناسی و هستیشناسی از اهل بیت(ع) گرفته میشود.
۲- بایدها و نبایدها از اهل بیت(ع) اخذ میشود.
۳- تعیین هدف به صورت دقیق
۴- انگیزه میدهد.
3
جلسه سوم:
- عناصر اصلی تربیت:
۱- جبری نبودن و آزادی انسان
۲- استمرار - تحقق آزادی در نظام ولایی
- علتِ عدم رشد مربّی، جبری بودن کارهای خوب
- جبری بودن کارهای یک کارمند
- جبرینبودن انتخاب اصحابکربلا
- هیئت هفتگی، دو عنصر کلیدی تربیت یعنی آزادی و استمرار را دارد.
- تفاوت عناصر جامعترین تربیت با عناصر تربیت غربی
- بهرهبرداری غرب از قانون برای اجبار انسان به انجام کار
- سیستمهای آموزشی و تخریب شخصیت انسان
- اگر آییننامهها و ضوابط افراد را مجبور به عمل کنند، اثر تربیتی از بین میرود.
- در جامعترین تربیت، هیچ نوع جبری راه ندارد.
- برای جامعترین تربیت؛ برنامه، اختیار، استمرار و اصرار لازم است.
- کارهای غیر اجباریِ زندگی؟
4
جلسه چهارم:
- تأثیر پیچیدگیهای روح انسان بر پیچیده شدن تربیت
- نمونهای از پیچیدگی روح انسان: من عرف نفسه فقد عرف ربه
- خوشگذرانی در مراحل معرفتالله
- پیچیدگیهای شکلگیری اراده
- تأثیر علاقهها و محبتها و ترسها بر شکلگیری اراده
- عوامل ایجاد علاقهها و ترسها را نمیتوان به سادگی پیدا کرد.
- مدیریت بیرونی یا درونی ؟!
- بررسی اخلاص و نماز؛ به عنوان دو مورد دیگر از پیچیدگیهای روح انسان
- هفتسال محبت، هفتسال ادب
- ضرورت اعتراف به شکست در راه معرفت و تربیت(اولین یقظه)
- کسی که به شکست خود اعتراف میکند، آماده تعبد و تربیت میشود
- اَللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ نَفْسٍ لاَ تَشْبَعُ «خدايا پناه به تو مى برم از نفسى كه از دنيا سيرى ندارد»
- با وجود این دشواریها چه کسی میتواند برنامه تربیتی برای انسان داشته باشد؟
- ایجاد تغییر در ماهیت انسان با ایجاد محبت و مودت اهل بیت(ع)
5
جلسه پنجم:
- جامعترین تربیت، تدریجی و قطرهای و به مرور زمان است، نه دفعی
- ما تدریجی تربیت نشدهایم، فقط تفریح کردهایم.
- تربیت مقطعی کافی نیست.
- نباید توهم رشد پیدا کرد!
- خطر مذهبیهایی که به تدریج تربیت نشدهاند، از غیرمذهبیها بیشتر است!
- عدم تربیت تدریجی، علت ریزشِ مذهبیها
- صراط مستقیم همان تربیت تدریجی است.
- عدم تربیت تدریجی اعضای تشکیلات
- نیاز به نور، اهمیت و ویژگیهای نور در جامعترین تربیت
- اهل بیت(ص) منبع و منشأ نور در جامعترین تربیت
- علت حضور در هیئت هفتگی؟
- بیشترین نور در جامعترینتربیت
- مربّی باید دائماً در معرض تابش نور باشد.
- پیشنهاد:
۱- تلاوت قرآن
۲- حرم زیاد برویم.
6
جلسه ششم:
- از بین بردن صفات بد و کسب صفت خوب نیاز به زمان دارد.
- تلاش مستمر و تدریجی برای نابودی صفت بد و کسب صفت خوب
- توقف و اندازههای یک مربّی
- ضرورت ریشهکردن صفات بد
- کارهای مقطعی، موردی و هیجانی!
- امر تربیتی برای مربّی نه متربّی
- تاثیر پنهان و پیچیده بودن روح بر اصلاح صفات بد و کسب صفات خوب
- انسان سرِّ خود را نمیشناسد!
- ضرورت محاسبه همه روزه نفس به دلیل پیچیدگیهای نفس
- اهمیت نماز شب و جعفر طیار
- در فتنههای آخرالزمان فرصتی برای اصلاح نیست!
- حسادت؛ یک بیماری مهم و کلیدی در وجود انسان
- حسادت؛ علت اصلی مخالفت با انبیا
- بدترین نوع حسادت و درمان آن؟
7
جلسه هفتم:
- مروری به مباحث گذشته
- حضور مربّی در هیئت هفتگی
- ارائه دانش و آگاهیهای مورد نیاز در مسیر جامعترین تربیت توسط اهل بیت(ص)
- دانش مورد استفاده در سایر تربیتها مورد تایید اهل بیت(ع) نیست.
- ضرورت تعصب نسبت به علوم و معارف اهل بیت(ع)
- در مسیر جامعترین تربیت، هر حرفی پذیرفته نیست.
- بسیاری از سخنان با درصدی از حق آمیختهاند.
- پذیرش علوم اهل بیت(ع) به معنای تعطیل کردن فکر و اندیشه نیست.
- ضرورت قرائت خمینی از اسلام
باز تعریف دین متربی ( 7 جلسه )
1
جلسه اول:
- تعریف ما از دین، نه شفاف است، نه دقیق، نه کامل و نه دلچسب
- دین یک امر واقعی، نه ارزشی
- فراهم کردن هر آنچه توقع داری!
- دین برنامهای برای انتخابهای دنیا
- آسیبِ دنیایی با عدم دینداری
- ضرورتِ تبیین کارکردهای دنیوی دین
- دین، چیزی از جنس علم است.
- حجاب یک امر واقعی برای سعادت جامعه
- امام صادق (علیهالسّلام) فرمودند: دانش ۲۷ حرف است و مجموع آنچه پیامبران آوردهاند دو حرف است و مردم تا آن روز بیش از آن دو حرف را نمیدانند و چون قائم قیام کند ۲۵ حرف باقیمانده را بیرون آورده و در میان مردم منتشر میسازد و بدین سال مجموعه ۲۷ جزء دانش را نشر میدهد.(بحارالانوار،ج۵۲، ۳۲۶)
- بیداری در سحر و بینالطلوعین
- دین مایۀ عزت، شخصیت و کلاس
- به مذاکره، عقلانی و تجربی بنگریم.
- امیرالمومنین(ع): سَلُونِی قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِی. «از من بپرسید، پیش از آنکه مرا از دست بدهید».
- دین، تآمین کنندۀ فخر ما، لذت ما و عشق ما است.
2
جلسه دوم:
- زندگی و بندگی از هم جدا نیستند!
- تلاقی هدف زندگی با هدف بندگی
- عبد خدا یا عبد شیطان، کدام؟!
- دستورات دین محدودیت نیست بلکه به نفع انسان است.
- کسب قدرت تمرکز با نماز
- إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا(۷ اسراء) اگر نیکی کنید به خود نیکی کردهاید، و اگر بدی کنید به خود بدی کردهاید.
- ظهور حضرت برای آبادی دنیا
- نیاز روحی جوان به افتخار کردن
- دین را باید به گونهای تعریف کنیم که بشود به آن افتخار کرد.
- افتخار به اهلبیت، افتخار به اسلام
- نتیجۀ افتخار نکردن به اسلام
- راهی برای ثروتمند شدن
- الإمام الباقر عليه السلام: كُلُّ ما لَم يَخرُج مِن هذَا البَيتِ فَهُوَ باطِلٌ [بصائر الدرجات511 / 21 ] هر چه از اين خانه صادر نشده باشد باطل است.
- افتخار کنیم که خوبان عالم
(حاج قاسم) از ما هستند. - کیک تولد برای جشن تولد اسلام
- امام حسین(ع) عامل عجیبی برای افتخار کردن
- بعضیها مؤمن به طاغوت هستند!
3
جلسه سوم:
- دین ارزشی؛ ثمرات دنیایی ندارد.
- نیاز بهحلالها و عدمنیاز بهحرامها
- پاسخ به نیازها، پس چرا تکبّر؟
- گناه؛ بر خلاف خلقتِ طبیعت که بر مبنای صدق است عمل کردن
- منفعت بردن از دینداری و دلسوزی برای غیر دیندارها
- إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا(۷ اسراء) اگر نیکی کنید به خود نیکی کردهاید، و اگر بدی کنید به خود بدی کردهاید.
- حجاب به نفع سعادت جامعه
- آثار دنیوی روضه هفتگی
- بیداری سحر و بینالطلوعین، محدودیت نیست، بحث علمی و به نفع ماست.
- غرور و تواضع، شاخص دین ارزشی و واقعی
- دینداری ارزشی دلیل دینگریزی جوانان
- بیش از یک دهه شعار سال اقتصادی است.
- نگاه واقعی و زمینی به مذاکرات
- دعوت و جذب به دین واقعی
4
جلسه چهارم:
- قوس نزول و قوس صعودِ انسان
- تنزل روح در پایینترین مرتبهٔ خود
- سیر از نظام احسن به نظام اسفل
- فرود به نقطه صفر مرزیِ وجود خود را حیات حیوانی میگویند.
- وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ
و اینکه برای انسان جز آنچه تلاش کرد [هیچ نصیب و بهره ای] نیست. - فلسفه وجود انبیاء و معجزه؟
- عَبدی أطِعنِی حَتیٰ أجعَلَکَ مِثلِی؛ «بندهام، از من اطاعت کن تا تو را مانند خود سازم»
- اتحادِ عجیب روح و جسم
- مدیریت حیات حیوانی با عقل
- چرا میگوییم دین امر واقعیست؟
- حضور انسان در تمام عوالم
- يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ. «ای اهل ایمان! هنگامی که خدا و پیامبرش شما را به حقایقی که به شما [حیات معنوی و] زندگی [واقعی] می بخشد، دعوت می کنند اجابت کنید». (۲۴ انفال)
- سبک زندگی متفاوت در حیات
- آیا ندانسته ای که هر که در آسمان ها و زمین است و پرندگان بال گشوده، خدا را تسبیح می گویند؟ به یقین هر یک نماز و تسبیح خود را می داند؛ و خدا به آنچه انجام می دهند داناست.(۴۱ نور)
- یهود؛ توقف در حیات حیوانی
- علت تجمیع قدرت توسط پیامبر؟!
5
جلسه پنجم:
- فرود در باند حیات حیوانی
- ابلیس حیاتحیوانی را در نگاه ما زینت میدهد.
- دین انسان را واقعبین میکند، یعنی اندازهها را به شکل دقیق نشان میدهد.
- یهود؛ سرگرم کردنِ انسانها در حیات حیوانی
- استفاده از عقل، فقط برای سرگرمی در حیات حیوانی چرا ؟
- دین و خواستههای پنهان انسان
- علت اصلی دین گریزیِ جوانان؟
- أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ(۲۳ جاثیه) پس آیا کسی که معبودش را هوای نفسش قرار داده دیدی؟
- انسان عاقل چگونه در حیات حیوانی زندگی میکند؟!
- تمام خواستههای انسان، حیات حیوانی نیست! لایههای عمیقتری در او وجود دارد.
- حیات حیوانی پایینترین لایهٔ وجودی انسان
- امام، اساس دین و عامل خودشکوفایی است.
- تقوا؛ خود مدیریتی و خود کنترلی در حیات حیوانی
6
جلسه ششم:
- دین به ما دستور نمیدهد!!
- انسان تک لایهایی نیست!
- همهٔ انسان هم یک لایه نیست!
- امام، روح و حقیقت دین است.
- امام عامل خود شکوفایی انسان
- اخلاق در لایهٔ اول کافی نیست!
- تزیین و زینت دادنِ لایه اول انسانی توسط ابلیس
- عبوری زیبا از لایهٔ اول با دین
- علت رنج و گرفتاری در دنیا؟
- زندگی عاقلانه در لایهٔ اول انسانی
- تغییر غم و شادی به کمک دین
- چرا خدا انسان را عمیق و لایه لایه آفریده است؟
- چرا در بهشت حوصلۀ انسان سر نمیرود؟
- خداشناسی در تغییر لایه به لایه!
- پس چرا نماز را واجب کرد؟
7
جلسه هفتم:
- تعریف درست دین، عامل انگیزه
- دین، عامل خود شکوفایی
- انسان، مهمان خدا در دنیاست
- متقین از مترفین بیشتر لذت میبرند
- مرگ؛ انتقال به نشئهی دیگر
- تمدن غرب، مانع آزادی حقیقی
- جایگاه مفهوم عبد در این تعریف
- سریعترین راه خود شکوفایی ؟
- انسان دوست دارد صاحب داشته باشد
- حلاوت ایمان، تواضع است.
- عمل، عامل خود شکوفایی
- تأثیر عمل در هماهنگی عالم با انسان